Fundacja rodzinna w 2023 roku — co warto wiedzieć?

Wraz z wejściem w życie ustawy o fundacji rodzinnej polscy przedsiębiorcy zyskali potężne i długo wyczekiwane narzędzie do planowania sukcesji. Instytucja ta pozwala nie tylko na zachowanie spójności wypracowanego przez pokolenia majątku, ale też na jego ochronę przed rozdrobnieniem lub niewłaściwym zarządzaniem przez przyszłych spadkobierców.

Czym właściwie jest fundacja rodzinna?

W dużym uproszczeniu, fundacja rodzinna to osoba prawna powołana w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na ich rzecz. Jej unikalność polega na tym, że fundator wyzbywa się na jej rzecz majątku, przez co przestaje on być jego własnością, a staje się własnością fundacji.

Główne cele fundacji

• Ochrona majątku: Mienie wniesione do fundacji jest chronione przed ewentualnymi problemami finansowymi fundatora w przyszłości.
• Sukcesja bez podziałów: W przypadku wielu spadkobierców, podział przedsiębiorstwa bywa destrukcyjny. Fundacja pozwala na zachowanie biznesu w jednych rękach.
• Zabezpieczenie bliskich: Beneficjenci (np. dzieci, wnuki) mogą otrzymywać stałe świadczenia z wypracowanych przez fundację zysków.

Kto może założyć fundację rodzinną?

Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Co istotne, fundację może założyć wspólnie kilka osób, pod warunkiem że są to osoby ze sobą spokrewnione (w rozumieniu ustawy) lub fundację zakłada się w testamencie (wtedy fundatorem może być tylko jedna osoba).

"Fundacja rodzinna to nie tylko wehikuł chroniący kapitał. To przede wszystkim dowód dojrzałości przedsiębiorcy, który myśli o losach swojej firmy w perspektywie wielu pokoleń."

Proces rejestracji i koszty

Założenie fundacji rodzinnej wymaga:

1. Złożenia oświadczenia o jej ustanowieniu przed notariuszem albo w testamencie.
2. Sporządzenia statutu fundacji.
3. Wniesienia mienia na pokrycie funduszu założycielskiego o wartości nie mniejszej niż 100 000 zł.
4. Ustanowienia organów (zarząd, zgromadzenie beneficjentów, opcjonalnie rada nadzorcza).
5. Wpisu do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.

Nowe przepisy dają ogromną swobodę w kształtowaniu postanowień statutu. Oznacza to, że każdy przedsiębiorca może „uszyć” fundację na miarę swoich potrzeb i specyfiki swojej rodziny. Warto jednak pamiętać, że błędy popełnione na etapie projektowania struktury bywają bardzo kosztowne. Z tego względu proces ten zawsze powinien być poparty rzetelną analizą prawną i podatkową.